شش گام ضروری در نگارش یک یادداشت راهبردی


 
 ساختار مقالات ارسالی برای دومین دوره جشنواره رهنامه‌نویسی موسسه مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر تهران


این متن برداشتی آزاد و همراه با تغییراتی اندک از متن پیشنهادی گراهام آلیسون برای نگارش یادداشت راهبردی است که پیش از این در سایت مرکز بلفر منتشر شده است. در دوره دوم برگزاری جشنواره تحلیلگر برتر(رهنامه‌نویسی) این متن راهنمای نگارش مشارکت‌کنندگان در جشنواره خواهد بود. بدیهی‌ست این راهنما می‌تواند با اندک تغییراتی از سوی نویسندگان مبنای نوشتار دو هزار کلمه‌ای ارسالی به ایمیل اعلام شده جشنواره باشد. در نظر گرفتن ساختار نوشتاری معین و متناسب با ماهیت یادداشت راهبردی معیار بسیار مهم ارزیابی یادداشت‌های دریافتی از سوی دبیرخانه جشنواره است.  

1.نگارش یک خلاصه از اصل مساله: در گام اول خلاصه‌ای چند جمله‌ای از چالش یا مساله‌ای که تصمیم‌گیر و سیاستگذار با آن روبرو است، مطرح ‌شود. 

2.تحلیل: ماهیت چالش پیش‌رو چگونه است؟ در این وضعیت تشخیص شکل و ماهیت چالش باید قبل از هر گونه تجویز انجام شود. تجزیه و تحلیل پویایی چالش پیش رو با توجه ویژه به پیشران‌ها و روندها بایستی در نظر گرفته شود. بعد از درک پویایی‌ها، شناسایی عوامل موثر بر روندهایی که ممکن است سیاستگذار به دلیل مشغله آن را فهم نکرده باشد یا به خاطر نیاورده باشد، اما به عنوان متغیری در منافع کشور باید در نظر گرفته شود، مطرح شود. 

3.ارتباط با منافع ملی: چرا به این چالش اهمیت می‌دهیم؟ چه اهداف و منافع خاصی از کشور با این موضوع گره خورده است؟ چقدر ما باید به این موضوع اهمیت دهیم؟ چرا دولتمردان باید بیش از چیزهای دیگر به این چالش اهمیت دهند؟ از دیدگاه منافع ملی کشور، چه چیز از سایر موضوعات مهم‌تر است؟ منظور از منافع حیاتی شرایطی هستند که به شدت  برای محافظت و بقای کشور ضروری هستند. با اتکا به چارچوب خاص، منافع ملی که تحت تاثیر چالش‌های خاص قرار دارد شناسایی شود.گاهی اوقات برای نظم بخشی به هویت منافع بهتر است از  چارچوب تهدید/ فرصت استفاده شود. 

4.گزینه‌های راهبردی: چه مسیرهای جایگزین راهبردی برای مقابله با چالش‌ها و پیشبرد اهداف ملی کشور وجود دارد؟ جوانب منفی و مثبت هر یک از گزینه‌های راهبردی چیست؟ حداقل سه استراتژی مشخص و مجزا را برای پیشبرد منافع ملی تعیین شده در حوزه مدنظر شناسایی شود. هر گزینه باید یک معرفی مختصر داشته باشد که ماهیت آن را روشن کند. هر گزینه باید واقع‌بینانه و قابل اجرا باشد و در قوی‌ترین شکل آن ارائه شود. جوانب مثبت و منفی هر کدام باید شناسایی شود. نوشتن سه گزینه کامل و منطقی در این بخش ضروری است. 

5.توصیه برای تصمیم‌گیر و سیاستگذار: یک خلاصه مختصر از گزینه یا گزینه‌هایی که توسط نویسنده توصیه می‌شود و دلیل اینکه چرا آن را توصیه می‌کند، نوشته شود. 

6. نحوه اجرا و عملیاتی کردن توصیه انتخاب شده: طرح مختصری از مراحل اولیه که سیاستگذار برای پیاده‌سازی گزینه توصیه شده توسط شما باید پیگیری کند، به عنوان مثال، مشورت با متحدان، درگیر کردن و یا مشارکت دیگر ارکان سیاستگذار، قانونگذار یا تصمیم‌گیر در کشور، بنویسید.