مقالات
کدهای ژئوپلیتیکی و مناسبات اقتصادی ایران با قفقاز جنوبی 

کدهای ژئوپلیتیکی و مناسبات اقتصادی ایران با قفقاز جنوبی 

کدهای ژئوپلیتیکی، پیش‌فرض‌های استراتژیکی هستند که از آنها به‌عنوان عناصر و درون‌مایه اصلی شکل‌دهنده به سیاست خارجی یک دولت در مقابل دولت‌های دیگر یاد می‌شود؛ به عبارتی رفتاری که دولت‌ها از طریق آن هستی خود را برای جهان توجیه می‌کنند، کد ژئوپلیتیکی نامیده می‌شود. از طرف دیگر، براساس منطق ژئواکونومیکی، قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی سعی دارند برای حضور در حوزه‌های...

ادامه مطلب

حضور ایران در نشست گروه ویژه مدیترانه و خاورمیانه شورای پارلمانی ناتو:

حضور ایران در نشست گروه ویژه مدیترانه و خاورمیانه شورای پارلمانی ناتو:

بازتعریف نگاه و نوع تعامل با ناتو!؟

  سی ام ژوئن، سناتور ایتالیایی سرجو گرگوریو در کنفرانسی خبری با خوشحالی اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران برای اولین بار در نشست سالانه گروه ویژه مدیترانه و خاورمیانه شورای پارلمانی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی حضور خواهد یافت. او این حضور را به لحاظ تاریخی پراهمیت خواند و خاطرنشان کرد که بسیاری از اعضای ناتو از ایده گفتگو با ایران تا جایی که ممکن باشد، پشتیبانی می‌کنند. این نشست دو روزه،...

ادامه مطلب

میانجیگری روسیه در مناقشه قره‌باغ:

میانجیگری روسیه در مناقشه قره‌باغ:

ژئوپلیتیک صلح یا تقلا برای حفظ نفوذ؟

موقعیت ژئوپلیتیکی قره‌باغ و شرایط کنونی آن تمام دولت‌های پیرامونی را به نحوی تحت تأثیر خود قرار داده است. روسیه به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی این صحنه، از آغاز و به نوعی در پیدایش و تداوم روند بحران مشارکت داشته است. هر چند روسیه با قره‌باغ پیوند فضایی - جغرافیایی مستقیم ندارد، اما در منطقه نقش تعیین کننده‌ای دارد و خواهد داشت. روسیه، علاوه بر اینکه از تلاش‌های گروه مینسک برای حل بحران...

ادامه مطلب

بحران در شورای همکاری خلیج فارس:

بحران در شورای همکاری خلیج فارس:

چرا بحرین؟

خیزش های مردمی جهان عرب در سال 2011 از کشورهای تونس و مصر شروع شد و سپس به بسیاری از کشورهای دیگر عربی نیز سرایت کرد. در آغاز خیزش های مردمی جهان عرب در این خصوص که آیا این تحولات به تمام جهان عرب و حتی خاورمیانه غیر عربی نیز گسترش خواهد  یافت یا اینکه احتمال تکرار خیز شهای مردمی در کدام کشورها بیشتر است، مناظرات جدی وجود داشت. از جمله دیدگاه های جدی و غالب در این مورد در ابتدا آن بود که احتمال اینکه...

ادامه مطلب

ارزیابی مواضع ترکیه در قبال تحولات خاورمیانه و شمال آفریقا

ارزیابی مواضع ترکیه در قبال تحولات خاورمیانه و شمال آفریقا

ترکیه در قبال خیزش های مردمی اخیر چه مواضعی داشته و عامل تعیین کننده این مواضع چیست؟ تحولات و خیزش های فراگیر در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا که روز به روز ابعاد جدیدی می یابد، رویکردهای متفاوتی را از سوی کشورهای دنیا به دنبال داشته است. در این بین مواضع کشور ترکیه در قبال تحولات اخیر  قابل تامل به نظر می رسد. مواضع و رویکرد ترکیه نسبت به کشورهای درگیر متفاوت بوده به طوری که از بی تفاوتی و سکوت...

ادامه مطلب

بازگشت به تعارضات گذشته یا حل اختلافات

تنش در روابط سوریه و ترکیه:

بازگشت به تعارضات گذشته یا حل اختلافات

بررسی مسایل دو کشور ترکیه و سوریه هنگامی اهمیت می‌یابد که بدانیم وجود ثبات یا بی‌ثباتی در هر یک از این دو کشور تاثیر بسیاری بر موازنه قدرت در منطقه خاورمیانه خواهد داشت. ترکیه در دهه اخیر توانسته است با بهره‌گیری از موقعیت استراتژیک جغرافیایی خود، با  پیشرفت‌های چشمگیر اقتصادی و پیش گرفتن سیاست‌های منطقه‌ای پویا و آگاهانه و در راستای  استراتژی "به صفر رساندن مشکلات با...

ادامه مطلب

تحولات بحرین:

تحولات بحرین:

ملاحظات عربستان سعودی

عربستان سعودی کشوری با نظام سیاسی پادشاهی و گرایشات محافظه کارانه محسوب می شود. محافظه‌کاری و سنتی بودن این نظام سیاسی در عرصه سیاست خارجی نیز بازتاب داشته است و دولت سعودی در سیاست خارجی خود در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی نیز اغلب با محافظه‌کاری و ملاحظه کاری عمل کرده است. اما این دولت در خصوص خیزش مردمی و تحولات بحرین رویکردی را از خود به نمایش گذاشت که می توان آن را رویکردی فعالانه و...

ادامه مطلب

توسعه حوزه کارکردی نیروی سپر جزیره و امنیت ایران

توسعه حوزه کارکردی نیروی سپر جزیره و امنیت ایران

در پی حملات 11سپتامبر، دکترین بوش مبنی بر جنگ پیشگیرانه فصل جدیدی از رویکردهای امنیتی را فرا روی نظام بین الملل قرار داد. طبق این دکترین، تنها وجود تهدید سرزمینی برای دفاع مشروع که اصلی پذیرفته شده در منشور سازمان ملل است، کفایت نمی‌کرد. بلکه تصور وجود تهدید نیز  دست ایالات متحده را برای مقابله و دفاع مشروع باز می‌گذاشت. حمله به افغانستان تحت تاثیر این دکترین در جهان مشروعیت یافت. یکی...

ادامه مطلب

الظواهری و القاعده؛

الظواهری و القاعده؛

احیای جنبشی رو به زوال؟

سازمان القاعده بر مبنای ایدئولوژی سلفی-تکفیری و کاریزمای رهبر خویش و نیز ابزارهایی که در دست داشت توانست به یکی از اثرگذارترین بازیگران فعال در خاورمیانه و  نیز سطح بین الملل تبدیل شود. این جنبش پس از 9/11 ضربات متعددی را متحمل شد که مهمترین آن¬ها کشته شدن رهبر کاریزماتیک آن در می 2011 می‌باشد. کشته شدن وی و جانشینی أیمن الظواهری این پرسش را مطرح ساخت که آیا القاعده در آیندۀ خاورمیانۀ در حال...

ادامه مطلب

فروپاشی یورو؛

فروپاشی یورو؛

پایان همگرایی پولی اروپایی؟

سران کشورها و وزیران دارایی اتحادیه اروپایی بیش از یکسال است که تلاش زیادی را برای نجات یونان از بحران اقتصادی و پولی مبذول داشته‌اند. مهمترین روسای کشورهای اروپایی به وضوح عنوان کرده‌اند که سیاستگذاران باید مطمئن شوند بحران یونان روی سایر کشورهای منطقه یورو اثر نمی‌گذارد و بحران جدیدی را ایجاد نمی‌کند. تدابیر جدید کشورهای منطقه یورو برای مقابله با بحران مالی یونان، چرخشی مهم در سیاست...

ادامه مطلب

رژیم اسرائیل و تحولات دموکراتیک خاورمیانه

رژیم اسرائیل و تحولات دموکراتیک خاورمیانه

این بیان که «اسرائیل تنها دموکراسی خاورمیانه است»، بیانی قوی است که صهیونیست‌ها در اروپا  و آمریکا مفصل به تبلیغ آن می پردازند و سال هاست که آمریکا و اروپا از دیدگاه اسرائیل به خاورمیانه و تحولات آن می نگرند و برای این منطقه سیاستگذاری می‌کنند. تاکنون خاورمیانه‌ای‌ها هر فشاری برای تضعیف و تعدیل اسرائیل بر غرب وارد آورده‌اند، همواره تلاشی از سوی نیروهای «ضددموکراسی» تلقی...

ادامه مطلب

رفتار شناسی اسپانیا در قبال تحولات اخیر شمال آفریقا و خاورمیانه

رفتار شناسی اسپانیا در قبال تحولات اخیر شمال آفریقا و خاورمیانه

بدون شک خیزش های مردمی در خاورمیانه و شمال آفریقا یکی از مهمترین وقایع سلسله واری است که طی چند سال اخیر به وقوع پیوسته است. گذشته از تحولات عمیق سیاسی ناشی از این خیزش‌ها، رویکرد و نوع نگاه کشورهای مختلف نظام بین الملل نسبت به تحولات اخیر آشکارا در مقابل دیدگان افکار عمومی جهان قرار گرفته و نیت و اهداف بازیگران نظام بین الملل در چارچوب این تحولات نمود یافته است. در این میان ارزیابی و بررسی...

ادامه مطلب

ایران و مصرِ جدید؛

ایران و مصرِ جدید؛

موانع ارتقای روابط

ایران و مصر دو کشور باستانی و به تعبیری تنها دولتهای واقعی خاورمیانه میباشند و در نتیجه تقسیمهای استعماری در این منطقه ظاهر نشدند. گذشته از دیرینگیِ تمدن دو کشور، تاریخ روابط ایران و مصر نیز بسیار گستردهتر و ژرفتر از فاصلۀ جغرافیایی آنها میباشد. مصر روزگاری جزئی از قلمرو ایران بود در دورۀ اسلامی، دو کشور اجزای اساسیِ تمدن بزرگ اسلامی بودند. ایران و مصر، به دلیل پیشتازی فرهنگی و فکری، پیش از سایر...

ادامه مطلب

سردرگمی ناتو در لیبی

سردرگمی ناتو در لیبی

بر اثر حمله سنگین توپخانه نیروهای تحت امر سرهنگ قذافی به شهر مصراته، دست کم 31 نفر کشته و بیش از 150 نفر زخمی شدند. اشتباه نکنید! این رخداد مربوط به روزهای نخست ناآرامی ها در لیبی نیست. بلکه تاریخ وقوع آن 11 ژوئن 2011 است؛ یعنی قریب به سه ماه پس از عملیات نظامی ناتو در لیبی. عملیاتی که قرار بود، از غیرنظامیان در برابر حملات بی امان نیروهای قذافی حمایت کند! اغراق نیست اگر عملیات ناتو در لیبی را ضعیفترین...

ادامه مطلب

ملاحظات ایالات متحده در تحولات سوریه

ملاحظات ایالات متحده در تحولات سوریه

انقلابات اخیر خاورمیانه سرانجام به سوریه هم رسید و در اواسط مارس 2011 از مناطق حاشیه¬ای و ضعیف کشور شروع شد. دولت سوریه در برخورد با این بحران، مشکلاتی دارد. به لحاظ سیاسی، بشار اسد به رغم همه تلاشی که برای انجام اصلاحات سیاسی و اقتصادی کرده، وارث رژیمی است که به‌شکلی ساختاری مشارکت‌ناپذیر است. از سال 2000 که بشار به قدرت رسید، ابتدا تلاش کرد آزادی‌های سیاسی مهمی اعطا کند، اما این تلاش‌ها با...

ادامه مطلب

دیدار احمدی‌نژاد – مدویدیف، فرصتی برای «واقع‌نگری»

دیدار احمدی‌نژاد – مدویدیف، فرصتی برای «واقع‌نگری»

رکود در روابط ایران و روسیه در دورة مدویدیف روابط ایران و روسیه در مقاطع مختلف از جمله در دوره دمیتری مدویدیف به تبع شرایط متنوع داخلی و بین‌المللی از متغیرهایی در سه سطح فردی، نهادی و بین‌المللی تاثیر پذیرفته و با نوسانات مختلفی همراه بوده است. مرور این روابط در دوره‌های مختلف از جمله در دورة احمدی‌نژاد- مدویدیف نشان می‌دهد که عوامل سطح بین‌الملل به ویژه نوع رابطة میان «ایران و...

ادامه مطلب

ناتو درپی جای پای محکم‌تر در خلیج‌فارس

ناتو درپی جای پای محکم‌تر در خلیج‌فارس

هم‌زمان با اوج‌گیری ناآرامی‌ها در کشورهای عربی و تلاش‌های گسترده دولت‌های منطقه‌ای برای مهار و کنترل موج خیزش‌های مردمی، پیمان ‌آتلانتیک شمالی (ناتو) در ماه آوریل گذشته پنج فروند ناو جنگی را به خلیج‌فارس اعزام کرد. سرفرماندهی دریایی ناتو اعلام کرد که این ناوها در چارچوب مأموریتی موسوم به «دریاهای دوستانه» که هدف آن تقویت پیوندهای نظامی میان ناتو و کشورهای عربی...

ادامه مطلب

یمن به کدام سو می رود؟

یمن به کدام سو می رود؟

گرچه خروج علی عبدالله صالح رییس جمهوری یمن از این کشور که بسیاری آن را خروج خواسته یا ناخواسته وی از قدرت تعبیر می کنند، بسیاری از مخالفان وی را خوشحال کرده اما پیچیدگی و در هم تنیدگی مسائل مبتلابه یمن و بویژه تعدد بازیگران تاثیرگذار داخلی و خارجی باعث شده تا دوران پس از صالح، دورانی پرفراز و نشیبی برآورد شود. خروج صالح از یمن به اندازه ای معادلات در این کشور را تغییر داده که دیگر بازگشت به وضعیت...

ادامه مطلب

احساس تعلق

احساس تعلق

در تفکر استراتژیک سیاست خارجی ایران

  احساس تعلق در تفکر استراتژیک سیاست خارجی ایران دارای جایگاه و موقعیت ویژه‌ای است. این احساس در حقیقت نشات گرفته از هویت تاریخی، ارزش‌ها و منافع تاریخی ملت ایران و آرمان‌ها، ایدئولوژی و اهداف انقلاب اسلامی 1979 است. نمونه تاریخی این احساس را می‌توان در چهارچوب در دست گرفتن نقش ژاندارمی منطقه خلیج فارس در دهه 1970 از سوی ایران بهتر درک کرد. در حال حاضر مبنای حقوقی این احساس در قانون اساسی...

ادامه مطلب

طرح اتحاد ایران، عربستان، عراق و مصر؟ 

طرح اتحاد ایران، عربستان، عراق و مصر؟ 

چند ماهی است که روابط ایران و عربستان به سردی گراییده است. احساس خطر عربستان از نفوذ ایران در بحرین، که حوزه مهمی برای امنیت ملی این کشور است، مقامات عربستان را وادار نمود تا علیه ایران موضعگیری‌هایی نمایند. حضور نیروهای عربستان در بحرین و کمک آنان به سرکوب اعتراضات مردمی در این کشور - که از ابتدا صرفا به‌جهت کسب سهمی متناسب در ساختار به‌شدت قطبی‌شده سیاسی این...

ادامه مطلب


1
2
3
...
75
76
77
78