نظام سیاسی چین


هدف کتاب حاضر ارائه تصویری ایستا از وضعیت متعادل قدرت در حال حاضر نیست، بلکه بیشتر جنبه‌های پویای نظام سیاسی چین را شرح می‌دهد. هر نظام سیاسی فقط زمانی‌ قادر خواهد بود تنش‌های اجتماعی و سیاسی را به شیوه‌ای سازنده مدیریت نماید و مانع فروپاشی نظام موجود شود که بتواند خود را با وضعیت اجتماعی _ سیاسی‌ای هماهنگ نماید که اغلب از طریق سیاست‌های نوآورانه و بازنگری نهادی قابل دستیابی است. به باور نویسنده کتاب، نظام سیاسی جمهوری خلق چین قادر به چنین انطباقی است.

نظام سیاسی چین از دهه 1920 با بهره‌گیری از سازِ‌کارهای زیر در این عرصه گام برداشته است: ارتباطات سیاسی متمرکز (عموماً از طریق تبلیغات و سانسور)، ایجاد و تنظیم اولویت‌های سیاسی (برنامه‌ریزی‌های چندساله و تعریف هدف از طریق نظام حزبی _ فعالیت‌هایی که متفاوت از سایر احزاب است) و هم‌چنین ارائه سیاست‌های نوآورانه (عموماً از طریق پایلوت دولت‌های محلی) مبتنی‌بر تجارب ناشی از بسیج حزب کمونیست چین. علاوه‌براین، حزب از طریق سازِکار‌هایی نظیر مقابله‌های شدید و سرکوب هدفمند توانسته است نگرش‌های خود را اجرایی سازد. این رویکرد چین برای حکومت، اساساً ریشه در نبودِ سازِکار کنترل و موازنه قوا در نظام حزب _ دولتِ اقتدارگرا دارد. بااین‌حال، از منظر بین‌المللی و تاریخی _ تطبیقی، نهادها و دستگاه‌های اقتدارگرای این کشور توانسته‌اند دوره‌ای از اصلاحات را به شیوه‌هایی غیرمعمول اجرایی سازند، تا ضمن تأمین استلزام‌های جدید برای فعالیت‌های حکومت، پیامدهای غیرمنتظره اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نیز حاصل گردد که اساساً با تجارب سایر نظام‌های تک‌حزبی متفاوت است.

هدف کتاب حاضر ارائه تصویری جامع و دقیق از بایسته‌ها، چشم‌اندازها و خطرهای ناشی از توسعه سیاسی چین است. تحولات داخلیِ قدرت به شیوه‌هایی ملموس صورت می‌گیرند تا نشان دهند چگونه با تغییرات اقتصادی، اجتماعی، فناوری و خارجی در تعامل نزدیک هستند. فصل‌های کتاب عمدتاً به مسائل مربوط به رهبری سیاسی، نهادهای سیاسی و تعاملات دولت و اقتصاد چین اختصاص یافته‌اند و به‌طور کلی، هدف از نگارش این اثر، معرفی رهیافت حکومت‌داری چین در چنین زمینه‌ای است؛ ازاین‌رو، مطالعات موردی درخصوص ایجاد و اجرای سیاست‌ها در حوزه‌های موضوعی خاص نظیر: اصلاحات اداری، سیاست‌های صنعتی و زیست‌محیطی تا مباحثی چون مدیریت بحران در این کتاب بیان می‌شوند. در فصل نهایی، خطوط فکری توسعه چین در طی زمان و نیز چشم‌اندازی از سناریوهای احتمالی آینده ترسیم می‌گردد.

کتاب حاضر براساس تحقیقات صورت‌گرفته در 25 سال گذشته، بررسی جامع منابع اطلاعاتی چین و آخرین پژوهش‌های بین‌المللی در آن کشور قوام یافته است.